نهج البلاغه

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 6     

اخلاق 

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 6     

آثار اخلاق ناپسند ق 239 اخلاق اجتماعى خ 23 و ن 31 و ن 69 و ق 6 و ق 14 و ق 20 و ق 35 و ق 159 و ق 207 و ق 406 اخلاق پسنديده ق 38 اخلاق تاريخى ن 31 اخلاق در خانواده ق 257 و ق 352 اخلاق علمى ن 31 اخلاق فرماندهى ن 50 اخلاق مديريت ق 476 اخلاق ناپسند ق 37 اخلاق نظامى ن 56 و غريب كلام 7 ارزشهاى اخلاقى خ 76 و خ 87 و خ 192 و ن 30 و ق 135 و ق 211 و ق 340 و ق 389 ارزشهاى اخلاقى و ره‏آورد آن ق 229 اصول اخلاقى در جنگ خ 206 رذائل اخلاقى ق 396 ره‏آورد ارزشهاى اخلاقى ق 211 رهنمودهاى اخلاقى خ 167 ضرورتهاى اخلاقى خ 166

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 17     

اخلاق اجتماعى پرهيزكاران خ 193 پرهيزكارى و اخلاق ق 410 روز پرهيزكاران خ 193 سيماى پرهيزكاران خ 193 و ن 27 شب پرهيزكاران خ 193 صفات پرهيزكاران خ 83 فلسفه پرهيزكارى ق 344 مراحل پرهيزكارى ق 210

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 51     

اخلاق كارگزاران مالياتى ن 26 توجه خاص به امر ماليات ن 53 جايگاه ماليات در حكومت اسلامى ن 53 جايگاه مأموران مالياتى ن 51 راههاى جلب ماليات ن 53 راههاى مصرف ماليات ن 53 ره‏آورد شوم عدم پرداخت ماليات ن 53 ره‏آورد مالياتهاى اسلامى ن 53 وظايف حاكم اسلامى نسبت به مالياتها ن 53

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 52     

اخلاق ناپسند مردان ق 234 بدترين مردم خ 164 بدترين مردم نزد خدا خ 103 تأثير محيط در فكر مردم خ 13 خبر از سير ارتجاعى مردم در آينده ق 101 راه شناخت مردم ق 217 روانشناسى مردم ق 343 روانشناسى مردم يمن ن 74 روش برخورد امام عليه السّلام با مردم بى‏وفاى كوفه خ 69 روش برخورد با مردم ق 401، ن 19 روش پاسخ دادن به نيكيهاى مردم ق 62 روش حكومت و مردم دارى ن 46 روش مردم دارى ق 10 سابقه مبارزاتى مردم مصر ن 38 شناخت متقابل زمامداران و مردم خ 34 علل نكوهش از مردم كوفه ن 2 محروميت مردم از سعادت ن 78 مردم شناسى خ 16 و خ 32 و خ 164 و ق 49 و ق 147 مردم و دنيا ق 9 نشانه‏هاى خشنودى مردم خ 229 نكوهش مردم كوفه ن 35 وظايف مردم نسبت به رهبرى خ 118

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 111     

1-  عهد شكنى... عهدكم شقاق خ 13 1 2-  دو چهره بردن (نفاق)... دينكم نفاق خ 13 1 3-  داشتن اخلاق پست... اخلاقكم خ 13 1 4-  فساد اجتماعى... و المقيم بين اظهركم مرتهن خ 13 1 5-  اطاعت كوركورانه... اتباع البهيمة خ 13 1 6-  تحت فرمان زن قرار گرفتن... كنتم جند المرأة خ 13 1

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 125     

موضوعات اين خطبه، اخلاقى، اجتماعى، سياسى است، مانند: 1-  نعمت‏هاى الهى 2-  اخلاق اجتماعى 3-  ره‏آورد پرهيز از خيانت 4-  عوامل سقوط و انحطاط 5-  راههاى خودسازى

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 125     

دوم: اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 126     

1-  آخرت گرائى (با انجام اعمال نيك)... و العمل الصالح حرث الاخرة خ 23 5 2-  خداترسى... فاحذروا من الله ما حذركم من نفسه خ 23 5 3-  پرهيز از خودنمايى... و اعملوا فى غير رياء و لا سمعة خ 23 6 4-  اخلاص در انجام اعمال... فانه من يعمل لغير الله يكله الله خ 23 6 5-  دعا و نيايش الف: دعا براى همزيستى با شهدا... نسأل الله منازل الشهداء خ 23 7 ب: دعا براى زندگى با سعادتمندان... و معايشة السعداء خ 23 7 ج: دعا براى همنشينى با پيامبران... و مرافقة الانبياء خ 23 7 6-  اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 237     

1-  عامل به ثقل اكبر (قرآن) الم اعمل فيكم بالثّقل الاكبر خ 87 17 2-  معرّفى كننده اهل بيت عليهم السّلام و اترك فيكم الثّقل الاصغر خ 87 18 3-  معرّفى نصب كننده پرچم ايمان قد ركزت فيكم راية الايمان خ 87 18 4-  آگاه كننده مردم از حدود حلال و حرام و وقفتكم على حدود الحلال و الحرام خ 87 18 5-  پوشاننده لباس عافيت بر مردم و البستكم العافية من عدلى خ 87 18 6-  گسترش دهنده عدالت و البستكم العافية من عدلى خ 87 18 7-  گسترش دهنده نيكيها و فرشتكم المعروف من قولى و فعلى خ 87 19 8-  برخورد كريمانه با مردم و اريتكم كرائم الاخلاق خ 87 19 9-  برخوردارى از فضائل و مكارم اخلاق و اريتكم كرائم الاخلاق خ 87 19 10-  خبر دهنده از آينده حتّى يظنّ بل هى مجّة خ 87 21-  20 11-  ويژگيهاى اهل بيت عليهم السّلام

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 356     

مباحث اين خطبه سياسى، اخلاق ، اعتقادى است مانند: اوّل-  علل نكوهش از كوفيان دوم-  اهداف حكومت امام عليه السّلام سوم-  ويژگيهاى امام على عليه السّلام چهارم-  وظائف رهبرى پنجم-  شرائط رهبرى

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 443     

1-  راضى نبودن از اعمال خويشتن الّا و نفسه ظنون عنده خ 176 5 2-  انتقاد كردن از خويشتن فلا يزال زاريا عليها خ 176 5 3-  كمال خواهى و كمال جوئى و مستزيدا لها خ 176 5 4-  الگوپذيرى از زندگى صالحان فكونوا كالسّابقين قبلكم خ 176 6 5-  آمادگى براى سفر آخرت قوّضوا من الدّنيا تقويض الرّاحل و طووها طىّ المنازل خ 176 6 6-  پرهيز از دنيا زدگى قوّضوا من الدّنيا تقويض الرّاحل و طووها طىّ المنازل خ 176 6 7-  قرآن گرائى هذا القرآن هو النّاصح خ 176 12-  7 8-  عمل گرائى العمل العمل خ 176 13 9-  استقامت و پايدارى در دين و الاستقامة الاستقامة خ 176 13 10-  صبر و بردبارى ثمّ الصّبر الصّبر خ 176 13 11-  تقوا و پرهيزكارى و الورع الورع خ 176 13 12-  آخرت‏گرائى انّ لكم نهاية فانتهوا الى نهايتكم خ 176 13 13-  اطاعت از پرچمداران هدايت و انّ لكم علما فاهتدوا بعلمكم خ 176 14 14-  هدفدارى در اسلام للاسلام غاية فانتهوا الى غايته خ 176 14 15-  انجام فرائض و واجبات و اخرجوا الى اللّه بما افترض عليكم خ 176 14 16-  پرداخت حقوق الهى و بيّن لكم من وظائفه خ 176 14 17-  استقامت و پايدارى فاستقيموا على كتابه خ 176 17 18-  استقامت در فرمانبردارى از اوامر خداوند و على منهاج امره خ 176 17 19-  استقامت در ادامه راه صالحان و على الطّريقة الصّالحة من عبادته خ 176 17 20-  خارج نشدن از دائره فرمان خداوند ثمّ لا تمرقوا منها خ 176 17 21-  پرهيز از بدعت گذارى در دين و لا تبتدعوا فيها و مبتدع بدعة خ 176 27-  17 22-  پرهيز مخالفت از راه هدايت و لا تخالفوا عنها خ 176 17 23-  پرهيز از ضايع كردن اخلاق نيك ثمّ ايّاكم و تهزيع الاخلاق خ 176 18 24-  پرهيز از نفاق در گفتار و اجعلوا اللّسان واحدا خ 176 18 25-  تدبّر در سخن گفتن اذا اراد ان يتكلّم بكلام تدبّره فى نفسه خ 176 20 26-  پرهيز از نفاق و دوروئى و انّ قلب المنافق من وراء لسانه خ 176 20 27-  بهره‏مند از قلب پاك لا يستقيم ايمان عبد حتّى يستقيم قلبه خ 176 22 28-  هماهنگ بودن زبان و قلب و لا يستقيم قلبه حتّى يستقيم لسانه خ 176 22 29-  پرهيز از خونريزى ان يلقى اللّه من دماء المسلمين خ 176 22 30-  پرهيز از نابود كردن اموال مسلمين و اموالهم خ 176 22 31-  پرهيز از ريختن آبروى مسلمان سليم اللّسان من اعراضهم خ 176 22 32-  انجام اعمال نيك و پسنديده فاذا رايتم خيرا فاعينوا عليه خ 176 29 33-  پرهيز از انجام شر و بدى و اذا رايتم شرّا فاذهبوا عنه خ 176 29 34-  اعتدال و ميانه روى در زندگى فاذا انت جواد قاصد خ 176 30 35-  پرهيز از اطاعت هواهاى نفسانى فرحم اللّه امرأ نزع عن شهوته خ 176 30 36-  پرهيز از دوروئى در دين خدا فايّاكم و التّلوّن فى دين اللّه خ 176 33 37-  اتحاد و همبستگى جماعة فيما تكرهون من الحقّ خير خ 176 34 38-  پرهيز از تفرقه و جدائى لم يعط احدا بفرقة خيرا خ 176 34 39-  پرهيز از عيب جوئى ديگران طوبى لمن شغله عيبه عن عيوب النّاس خ 176 35 40-  پرداختن به اصلاح خويش و طوبى لمن لزم بيته خ 176 35 41-  پرهيز از طمع ورزى و اكل قوته خ 176 35 42-  گريه بر خطاهاى خويش و بكى على خطيئته خ 176 35 43-  اطاعت و بندگى خداوند و اشتغل بطاعة ربّه خ 176 35 44-  بازسازى خويشتن فكان من نفسه فى شغل خ 176 35 45-  ايمن بودن مردم از آنان و النّاس منه فى راحة خ 176 36 46-  راههاى رستگارى

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 450     

1-  بنده خدا و اشهد انّ محمّدا عبده خ 178 4 2-  برگزيده از ميان خلايق و رسوله المجتبى من خلائقه خ 178 4 3-  تشريح كننده احكام الهى و المعتام لشرح حقائقه خ 178 4 4-  بهره‏مند از اخلاق كريمانه و المختصّ بعقائل كراماته خ 178 5 5-  رساننده پيام‏هاى الهى و المصطفى لكرائم رسالاته خ 178 5 6-  نشانه هدايت و رستگارى و الموضّحة به اشراط الهدى خ 178 5 7-  از بين برنده كورى و گمراهى و المجلوّ به غربيب العمى خ 178 5

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 511     

1-  مأمور بر نبرد با دشمنان خدا ألا و قد أمرنى اللّه فى الأرض خ 192 112 2-  نبرد كننده با پيمان شكنان فأمّا النّاكثون فقد قاتلت خ 192 113 3-  جهاد كننده با سركشان و أمّا القاسطون فقد جاهدت خ 192 113 4-  ذليل كننده خوارج و أمّا المارقة فقد دوّخت خ 192 113 5-  از بين برنده شيطان ردهه (رهبر خوارج) و أمّا شيطان الرّدهة فقد خ 192 113 6-  نابود كننده باقى مانده منحرفان و لئن اذن اللّه فى الكرّة خ 192 114 7-  به خاك افكننده دلاوران عرب در نوجوانى أنا وضعت فى الصّغر بكلا كل العرب خ 192 115 8-  درهم شكننده شجاعان عرب و كسرت نواجم قرون ربيعة و مضر خ 192 115 9-  نزديكترين يار و ياور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و قد علمتم موضعى بالقرابة القريبة خ 192 115 10-  بهره‏مند از منزلتى ويژه نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و المنزلة الخصيصة خ 192 116 11-  تربيت شده در دامن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله وضعنى فى حجره خ 192 116 12-  بزرگ شده در آغوش رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و أنا ولد يضمّنى إلى صدره خ 192 116 13-  مورد علاقه خاص رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و يكنفني فى فراسته و يمسّنى جسده خ 192 116 14-  تغذيه شده با دست پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و كان يمضغ الشّيى‏ء ثمّ يلقمنيه خ 192 117 15-  معصوم در دوران كودكى و ما وجد لى كذبة فى قول خ 192 117 16-  منزه از هر گونه خطا و اشتباه و لا خطلة فى فعل خ 192 117 17-  همراه هميشگى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و لقد كنت اتّبعه اتّباع الفصيل اثر امّه خ 192 119 18-  پيروى كننده از اخلاق پيامبر صلّى اللّه عليه و آله يرفع لى فى كلّ يوم من اخلاقه علما خ 192 119 19-  اقتدا كننده به اخلاق نيك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و يأمرنى بالاقتداء به خ 192 119 20-  تنها ياور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در حراء و لقد كان يجاور فى كلّ سنة خ 192 119 21-  نخستين مؤمن انّى اوّل مؤمن خ 192 133-  120 22-  مشاهده كننده نور وحى ارى نور الوحى و الرّسالة خ 192 122-  120 23-  استشمام كننده عطر نبوّت و اشمّ ريح النّبوّة خ 192 120 24-  شنونده ناله‏هاى شيطان و لقد سمعت رنّة الشّيطان خ 192 121 25-  شنونده صداى وحى الهى انّك تسمع ما اسمع و ترى ما ارى خ 192 122 26-  جانشين شايسته پيامبر صلّى اللّه عليه و آله لست بنبىّ و لكنّك لوزير خ 192 122 27-  سمبل نيكيها و إنّك لعلى خير خ 192 122 28-  نظاره‏گر معجزات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و لقد كنت معه صلّى اللّه عليه و آله الى آخر الخطبه خ 192 122 29-  اوّل اقرار كننده به اعجاز پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و اوّل من أقرّ بأنّ الشّجرة فعلت خ 192 133 30-  تحمّل كننده ملامتهاى دشمنان و انّى لمن قوم لا تأخذهم فى اللّه لومة لائم خ 192 135 31-  الگو و سمبل راستگويان سيماهم سيما الصّدّيقين خ 192 135 32-  برخوردار از گفتار نيكوكاران و كلامهم كلام الأبرار خ 192 135 33-  آباد كننده شب عمّار الليل خ 192 136 34-  روشنى بخش روزها و منار النّهار خ 192 136 35-  چنگ آويخته به ريسمان قرآن متمسّكون بحبل القرآن خ 192 136 36-  زنده كننده سنّتهاى الهى يحيون سنن اللّه خ 192 136 37-  زنده كننده سنّتهاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله يحيون و سنن رسوله خ 192 136 38-  منزّه از تكبّر و برترى طلبى لا يستكبرون و لا يعلون خ 192 136 39-  منزّه از خيانت و تبهكارى و لا يغلّون و لا يفسدون خ 192 136 40-  بهره‏مند از قلبى بهشتى قلوبهم فى الجنان خ 192 136 41-  الگوى نيكوكاران در عمل و اجسادهم فى العمل خ 192 136

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 514     

مباحث اين خطبه اعتقادى، اخلاقى، اجتماعى است مانند: اوّل-  خداشناسى دوّم-  سيماى پرهيزكاران الف: در زندگى فردى ب: شب پرهيزكاران ج: روز پرهيزكاران د: اخلاق اجتماعى پرهيزكاران سوّم-  ره‏آورد تقوا

فرهنگ‏معارف      ج 1          صفحه‏ى 517     

د: اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 616     

1-  تقوا پيشگى انطلق على تقوى اللّه ن 25 1 2-  نترساندن مردم و لا تروّعن مسلما ن 25 1 3-  وارد نشدن بدون اجازه و لا تجتازنّ عليه كارها ن 25 1 4-  پرهيز از زياده طلبى و لا تأخذنّ منه اكثر من حقّ اللّه ن 25 1 5-  عدم سوء استفاده از امكانات فأنزل بمائهم ن 25 2 6-  استفاده از اخلاق اسلامى الف: حفظ آرامش و وقار ثمّ امض اليهم بالسّكينة و الوقار ن 25 2 ب: سبقت در سلام حتّى تقوم بينهم فتسلّم عليهم ن 25 2 ج: ابراز محبت و مهربانى و لا تخدج بالتّحيّة لهم ن 25 3 7-  معرفى مأمور مالياتى ثمّ تقول: عباد اللّه ارسلنى ن 25 3 8-  شناساندن جايگاه ماليات فهل للّه فى اموالكم من حقّ ن 25 3-  4 9-  پذيرفتن اظهارات مردم فان قال قائل: لا فلا تراجعه ن 25 4 10-  پرهيز از تهديد كردن من غير ان تخيفه او توعده ن 25 4 11-  پرهيز از تكليف‏هاى سخت او تعسفه او ترهقه ن 25 5 12-  قبول پرداختهاى مردم فخذ ما اعطاك من ذهب او فضّة ن 25 5 13-  وارد نشدن در محدوده اموال مردم فلا تدخلها الّا باذنه ن 25 5 14-  مراعات كردن حال حيوانات و لا تنفّرنّ بهيمة و لا تفزعنّها ن 25 6 15-  واگذارى تقسيم زكات و اصدع المال صدعين ثمّ خيرّه ن 25 6 16-  دادن اجازه فسخ فإن استقالك فاقله ن 25 8 17-  دقّت در انتخاب حيوانات مالياتى الف: پير و سالخورده نباشد و لا تأخذنّ عودا و لا هرمة ن 25 9 ب: دست و پا شكسته نباشد و لا مكسورة ن 25 9 ج: بيمار و معيوب نباشد و لا مهلوسة و لا ذات عوار ن 25 9 18-  انتخاب انسانى امين و لا تأمننّ عليها الّا من تثق بدينه ن 25 12 و 10 و 9 19-  سالم رساندن بيت المال حتّى تأتينا بإذن اللّه ن 25 15-  14

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 617     

مانند: اوّل-  اخلاق كارگزاران مالياتى دوم-  ره آورد شوم خيانت به بيت المال سوم-  وظائف رهبران نسبت به كارگزاران

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 617     

اوّل: اخلاق كارگزاران مالياتى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 627     

الف: اخلاق فردى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 629     

ب: اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 630     

ج: اخلاق معنوى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 660     

مانند: اول-  حقوق مردم بر رهبر دوم-  اخلاق فرماندهى كل سوم-  وظائف فرماندهان نظامى چهارم-  حقوق متقابل رهبرى و فرماندهان

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 660     

دوم: اخلاق فرماندهى كل

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 661     

1-  اخلاق فرماندهى كل 2-  وظائف فرماندهان نظامى نسبت به رهبرى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 685     

مانند: اوّل-  اخلاق نظامى دوم-  هدفدارى ارتش اسلامى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 685     

اوّل: اخلاق نظامى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 686     

اخلاق نظامى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 700     

مانند: اوّل-  مسئوليّت انسان نسبت به قرآن دوم-  راههاى خود سازى سوم-  اوصاف مؤمنين چهارم-  اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 702     

چهارم: اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 714     

1-  بدست آوردن ميراث گرانبها العلم وراثة كريمة 2-  برخوردارى از زيبائى اخلاق و الأداب حلل مجدّدة 3-  واقع نگرى و الفكر مرآة صافية

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 714     

اوّل: اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 714     

دوّم: ره آورد اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 716     

حكمت 14 اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 717     

حكمت 20 اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 722     

حكمت 35 اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 723     

اوّل: اخلاق پسنديده

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 723     

دوّم: اخلاق ناپسند

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 727     

1-  بى‏نيازى لا غنى كالعقل 2-  برخوردارى از اخلاق و آداب پسنديده گذشتگان و لا ميراث كالادب 3-  بهره‏مند شدن از بهترين پشتيبان و لا ظهير كالمشاورة

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 763     

حكمت 159 اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 773     

حكمت 207 اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 781     

ج-  اخلاق ناپسند مردان

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 782     

دوّم: آثار سوء اخلاق ناپسند

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 786     

اوّل: اخلاق خانواده

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 789     

غريب كلام 7 اخلاق نظامى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 814     

اوّل: اخلاق در خانواده

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 815     

اخلاق در خانواده

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 815     

1-  پرهيز از اخلاق جاهلى لا تقل ذلك 2-  شكر گذارى و لكن قل شكرت الواهب 3-  دعا براى مبارك شدن نوزاد و بورك لك فى الموهوب 4-  دعا براى بزرگ شدن فرزند و بلغ اشدّه 5-  دعا براى خير رساندن به پدر و مادر و رزقت برّه

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 830     

حكمت 406 اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 831     

حكمت 410 پرهيزكارى و اخلاق 

فرهنگ‏معارف      ج 2          صفحه‏ى 847      

اول: اخلاق مديريت

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 25     

دوم-  اخلاق سياسى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 27     

پنجم-  اخلاق سياسى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 28     

1-  نقش امام على عليه السّلام در تحولّات اجتماعى مسلمين بنا اهتديتم فى الظّلماء، و تسنّمتم ذروة العلياء، خ 4 1 و 2 (شما مردم بوسيله ما هدايت شديد، و به اوج ترّقى رسيديد) 2-  بينش سياسى امام عليه السّلام ما زلت أنتظر بكم عواقب الغدر، و أتوسّمكم بحلية المغترّين خ 4 2 (من همواره انتظار پيمان شكنى شما را داشتم، و نشانه‏هاى فريب خوردگى را در شما سراغ داشتم) 3-  اخلاق سياسى و أتوسّمكم بحلية المغترّين خ 4 2 (من نشانه‏هاى فريب خوردگى را در شما مردم بصره سراغ داشتم) 4-  آگاهى سياسى امام عليه السّلام أقمت لكم على سنن الحقّ فى جوادّ المضلّة خ 4 2 و 3 (شما را بر راه روشن حق قرار دادم آن گاه كه گمراه بوديد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 32     

1-  نكوهش انتخاب الگوهاى دروغين اتّخذوا الشّيطان لأمرهم ملاكا خ 7 1 (آنان شيطان را معيار كار خود انتخاب كردند) 2-  علل فساد زدگى و آلودگى‏هاى اخلاقى اتّخذوا الشّيطان لأمرهم ملاكا،... و نطق بالباطل على لسانه خ 7 1 و 2 (آنان شيطان را معيار كار خود انتخاب كردند... كه با زبان او باطل مى‏گويد) 3-  علل پيدايش اخلاق و كردار ناپسند فردى و اجتماعى اتّخذوا الشّيطان لأمرهم ملاكا،... و نطق بالباطل على لسانه خ 7 1 و 2 (آنان شيطان را معيار كار خود انتخاب كردند... كه با زبان او باطل مى‏گويد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 33     

1-  نفى شعارگرائى در اخلاق سياسى و قد أرعدوا و أبرقوا، و مع هذين الأمرين الفشل خ 9 (اصحاب جمل رعد و برقى زدند و سست شدند) 2-  اخلاق سياسى امام عليه السّلام و لسنا نرعد حتّى نوقع، و لا نسيل حتّى نمطر خ 9 (ما تا نباريم صدايمان بلند نمى‏شود، و تا جارى نشويم سيل وار حركت نمى‏كنيم) 3-  ضرورت عمل گرائى و لسنا نرعد حتّى نوقع، و لا نسيل حتّى نمطر خ 9 (ما تا نباريم صدايمان بلند نمى‏شود، و تا جارى نشويم سيل وار حركت نمى‏كنيم)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 34     

1-  ضرورت آگاهى سياسى ألا و إنّ الشّيطان قد جمع حزبه، و استجلب خيله و رجله و إنّ معي لبصيرتي خ 10 1 (آگاه باشيد كه شيطان حزب خود را جمع كرده و سواره و پيادگان لشكر خود را فرا خوانده است و من از تحرّكات آنان آگاهم) 2-  ضرورت دشمن شناسى و اطلاعات لازم از تحركات آن ألا و إنّ الشّيطان قد جمع حزبه، و استجلب خيله و رجله و إنّ معي لبصيرتي خ 10 1 (آگاه باشيد كه شيطان حزب خود را جمع كرده و سواره و پيادگان لشكر خود را فرا خوانده است و من از تحرّكات آنان آگاهم) 3-  روش برخورد با دشمن و ايم اللَّه لأفرطنّ لهم حوضا أنا ماتحه لا يصدرون عنه، و لا يعودون إليه خ 10 1 و 2 (بخدا سوگند گردابى براى آنان فراهم سازم كه جز من كسى نتواند آن را چاره سازد، و نتواند از آن خارج يا دوباره به آن باز گردد) 4-  اصول سياست توحيدى و ايم اللَّه لأفرطنّ لهم... و لا يعودون إليه خ 10 1 و 2 (بخدا سوگند گردابى براى آنان فراهم سازم... يا دوباره به آن باز گردد) 5-  ضرورت غافلگير كردن دشمن و ايم اللَّه لأفرطنّ لهم... و لا يعودون إليه خ 10 1 و 2 (بخدا سوگند گردابى براى آنان فراهم سازم... يا دوباره به آن باز گردد) 6-  اخلاق سياسى امام در برخورد با دشمن ما لبّست على نفسى، و لا لبّس علىّ خ 10 1 و 2 (حقيقت را بر خود دگرگون نكردم، و حقيقت نيز براى من دگرگون نشده است)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 38     

1-  علل سقوط و وابستگى مردم بصره كنتم جند المرأة، و أتباع البهيمة،... و دينكم نفاق خ 13 1 و 2 (شما لشكر يك زن بوديد و پيروان حيوان... دين شما دوروئى است) 2-  علل فساد زدگى أخلاقكم دقاق، و عهدكم شقاق، و دينكم نفاق خ 13 1 و 2 (اخلاق شما پست، و پيمان شما شكسته شده، دين شما دوروئى است) 3-  اخلاق سياسى دروغين مردم بصره كنتم جند المرأة، و أتباع البهيمة رغا فأجبتم، و عقر فهربتم أخلاقكم دقاق، و عهدكم شقاق خ 13 1 و 2 (شريك يك زن و پيرو يك حيوان بوديد تا صدا در مى‏داد مى‏جنگيديد، وقتى كشته شد فرار كرديد، اخلاق شما پست، و پيمان شما گسسته است) 4-  خبر از تحولات سياسى در آينده دور بصره كأنّى بمسجدكم كجؤجؤ سفينة قد بعث اللَّه عليها العذاب من فوقها و من تحتها خ 13 2-  7 (گويا مسجد شما مردم بصره را در آب غرق شده مى‏نگرم كه چونان سينه كشتى روى آب قرار دارد، كه خدا عذاب را از آسمان و زمين بر آن باريد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 38     

1-  نكوهش از اخلاق اجتماعى مردم بصره أخلاقكم دقاق، و عهدكم شقاق، و دينكم نفاق خ 13 1 و 2 (اخلاق شما پست، و پيمان شما شكسته شده، دين شما دوروئى است) 2-  نقش عوامل جغرافياي در اخلاق اجتماعى مردم و ماؤكم زعاق... بلادكم أنتن بلاد اللَّه تربة: أقربها من الماء خ 13 2 و 5 و 6 (آب شما شور... سرزمين شما بدبوترين زمينها از آسمان دور و به آب نزديك است) 3-  نكوهش از دگرگونى ارزش‏هاى اخلاقى كنتم جند المرأة، و أتباع البهيمة رغا فأجبتم، و عقر فهربتم أخلاقكم دقاق، و عهدكم شقاق خ 13 1 و 2 (شريك يك زن و پير و يك حيوان بوديد تا صدا در مى‏داد مى‏جنگيديد، وقتى كشته شد فرار كرديد، اخلاق شما پست، و پيمان شما گسسته است)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 39     

1-  علل سقوط و وابستگى مردم بصره خفّت عقولكم و سفهت حلومكم خ 14 (عقلهاى شما پست و افكار شما كودكانه است) 2-  علل فساد زدگى خفّت عقولكم و سفهت حلومكم خ 14 (عقلهاى شما پست و افكار شما كودكانه است) 2-  اخلاق سياسى دروغين مردم بصره خفّت عقولكم و سفهت حلومكم خ 14 (عقلهاى شما پست و افكار شما كودكانه است)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 40      

1-  نكوهش از اخلاق نكوهيده مردم بصره خفّت عقولكم و سفهت حلومكم، فأنتم غرض لنابل، و اكلة لآكل، و فريسة لصائل خ 14 (عقلهاى شما پست و افكار شما كودكان است پس هدف تيراندازان، و لقمه چربى براى خورندگان، و صيدى براى صيّادان مى‏باشيد) 2-  نقش عوامل جغرافيايى در اخلاق اجتماعى مردم أرضكم قريبة من الماء بعيدة من السّماء خ 14 (سرزمين شما به آب نزديك و از آسمان دور است) 3-  نكوهش از دگرگونى ارزش‏هاى اخلاقى خفّت عقولكم و سفهت حلومكم، فأنتم غرض لنابل، و اكلة لآكل، و فريسة لصائل خ 14 (عقلهاى شما پست و افكار شما كودكانه است پس هدف تيراندازان، و لقمه چربى براى خورندگان، و صيدى براى صيّادان مى‏باشيد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 43     

1-  تعهد اخلاقى امام عليه السّلام ذمّتي بما أقول رهينة و أنا به زعيم خ 16 1 (آنچه مى‏گويم بر عهده مى‏گيرم و خود ضامن آن هستم 2-  نقش تقوى در فرد و جامعه ذمّتي بما أقول رهينة... حجزته التّقوى عن تقحّم الشبهات خ 16 1 (آنچه مى‏گويم بر عهده مى‏گيرم... تقوى او را از ارتكاب شبهات باز مى‏دارد) 3-  نقش تقوى در پاكسازى دل‏ها حجزته التقوى عن تقحّم الشّبهات خ 16 1 (تقوى او را از ارتكاب شبهات باز مى‏دارد) 4-  ويژگى اخلاقى امام عليه السلام و اللَّه ما كتمت و شمة، و لا كذبت كذبة خ 16 4 (سوگند بخدا هرگز حقيقتى را كتمان نكردم، و هرگز دروغ نگفتم) 5-  ره آورد شوم گناهان ألا و إنّ الخطايا خيل شمس حمل عليها أهلها و خلعت لجمها فتقحّمت بهم فى النّار خ 16 4 و 5 (آگاه باشيد گناهان مركب‏هاى سركشى را مانند، كه سواران خود را به آتش مى‏كشانند) 6-  شناخت ره‏آورد تقوى حجزته... حمل عليها أهلها خ 16 1 و 5 (تقوا مركبى راهوارك است كه سوار را به بهشت مى‏كشانند) 7-  نكوهش از شعار زدگى هلك من ادّعى خ 16 8 (نابود شد ادّعا كننده) 8-  نكوهش از دروغ و تهمت و خاب من افترى خ 16 8 (زيان كرد دروغگو) 9-  اخلاق فردى و خانوادگى فاستتروا فى بيوتكم، و أصلحوا ذات بينكم خ 16 9 و 10 (بخانه‏هايتان برويد، خودتان را اصلاح كنيد) 10-  ضرورت و روش خودسازى و لا يحمد حامدا إلّا ربّه، و لا يلم لائم إلّا نفسه خ 16 10 (ستايشگر جز خدا را ستايش نكند، و سرزنش كننده جز خويشتن را سرزنش ننمايد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 52     

اوّل-  اخلاقى، اخلاق اجتماعى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 56     

اخلاق سياسى سياسى 1-  ضرورت تقوى و پرهيزكارى فاتّقوا اللَّه عباد اللَّه، و فرّوا إلى اللَّه من اللَّه خ 24 1 (پس اى بندگان خدا از خدا پروا كنيد و از خدا به سوى خدا بگريزيد) 2-  ضرورت پناه بردن به خدا و فرّوا إلى اللَّه من اللَّه خ 24 1 (و از خدا به سوى خدا بگريزيد) 3-  ضرورت توجه به مقررات صحيح زندگى اسلامى و امضوا فى الّذى نهجه لكم، و قوموا بما عصبه بكم خ 24 2 (از راهى كه بسوى شما گشودند برويد، و به وظائفى كه براى شما تعيين كرده‏اند قيام كنيد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 66     

1-  نكوهش از اخلاق سياسى كوفيان-  سياسى و اجتماعى 2-  نكوهش از سستى و تظاهر و ترس از مرگ-  سياسى و اجتماعى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 69     

1-  اخلاق سياسى اجتماعى ناپسند مردم كوفه أيّها النّاس المجتمعة أبدانهم... و طمعا فى غير حقّ خ 29 1-  6 (اى مردم كوفه كه بدنهاى شما در كنار هم قرار دارد... و در غير حق طمع داريد) 2-  ارزش‏هاى اخلاقى مسخ شده أيّها النّاس المجتمعة أبدانهم... و طمعا فى غير حقّ خ 29 1-  6 (اى مردم كوفه كه بدنهاى شما در كنار هم قرار دارد... و در غير حق طمع داريد) 3-  ره آورد گرايشات منفى جامعه أيّها النّاس المجتمعة أبدانهم... و طمعا فى غير حقّ خ 29 1-  6 (اى مردم كوفه كه بدنهاى شما در كنار هم قرار دارد... و در غير حق طمع داريد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 79     

خ 34 4 (شما چونان شترانى هستيد كه ساربانشان گمشده است، هر گاه از يك طرف گرد آئيد از سوى ديگر پراكنده مى‏شويد) 5-  نكوهش از نافرمانى و سكوت إذا دعوتكم إلى جهاد عدوّكم دارت أعينكم، كأنّكم من الموت في غمرة، و من الذّهول في سكرة خ 34 1 و 2 (هر گاه شما را به جنگ دشمنانتان مى‏خوانم چشمانتان از ترس در حدقه دور مى‏زند، گويا ترس از مرگ عقلتان را ربوده، و چونان انسانهاى مست قدرت پاسخگوئى نداريد) 6-  نكوهش از دنيا زدگى و رفاه طلبى كوفيان ارضيتم بالحياة الدّنيا من الآخرة عوضا و بالذّلّ من العزّ خلفا خ 34 1 (آيا به زندگى دنيا عوض آخرت رضايت داديد... و به ذلّت بجاى عزّت و سربلندى خشنود شديد) 7-  اصول اخلاق رهبرى أيّها النّاس، إنّ لى عليكم حقّا، و لكم علىّ حقّ... و الطّاعة حين آمركم خ 34 9 و 10 (اى مردم مرا بر شما و شما را بر من حقى است... و هر فرمان دادم اطاعت كنيد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 81     

دوّم-  اخلاق سياسى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 82     

1-  افشاگريهاى امام قبل از پيدايش ماجراى خوارج فأنا نذير لكم أن تصبحوا صرعى بأثناء هذا النّهر و بأهضام هذا الغائط على غير بينة من ربّكم خ 36 1 (شما سران خوارج را مى‏ترسانم از اين كه در كنار اين رود و اين گودال جنازه‏هاى شما پراكنده شود بى‏آنكه از طرف پروردگارتان دليلى داشته باشيد) 2-  خبر از آينده مصيبت بار خوارج قد طوّحت بكم الدّار و احتبلكم المقدار خ 36 1 (دنيا شما را به گمراهى كشانده، و مقدرّات شما را آماده مرگ ساخت) 3-  روانشناسى و اخلاق سياسى خوارج و أنتم معاشر اخفّاء الهام. سفهاء الأحلام و لم آت-  لا أبالكم-  بجرا، و لا أردت لكم ضرّا خ 36 1-  3 (شما فريب خوردگان خوارج گروهى كم خرد، و بى‏فكر هستيد، من كار خلافى انجام نداده‏ام و قصد بدى به شما نداشتم) 4-  خصوصيات روحى و اخلاقى خوارج سفهاء الأحلام و لهم آت-  لا أبا لكم-  بجرا، و لا أردت لكم ضرّا خ 36 1 تا 3 (شما فريب خوردگان خوارج گروهى كم‏خرد و بى‏فكر هستيد من كار خلافى انجام نداده‏ام و قصد بدى به شما نداشتم) 5-  اخلاق اجتماعى خوارج-  سياسى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 124     

سياسى 1-  شكوه‏ها و رنج‏هاى امام از امت ملكتني عينى و أنا جالس، فسنح لى رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فقلت: يا رسول اللَّه، ما ذا لقيت من أمّتك من الأود و اللّدد خ 70 1 (در حالى كه نشسته بودم چشمانم را خواب ربود، رسول خدا را در خواب ديدم عرض كردم اى رسول خدا چقدر از امّت تو كارشكنى و دشمنى و لجاجت ديدم) 2-  روش دعا كردن دشمنان فقال: ادع عليهم فقلت: أبدلني اللَّه بهم خيرا منهم، و أبدلهم بى شرّا لهم منّي خ 70 2 (پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود بر آنان نفرين كن، پس گفتم. خدا بهتر از اين مردم به من بدهد، و شخص بدى را بر آنها مسلّط گرداند) 3-  اخلاق سياسى (روش دعا كردن و دشمن) فقال: ادع عليهم فقلت: أبدلني اللَّه بهم خيرا منهم، و أبدلهم بى شرّا لهم منّي (پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود بر آنان نفرين كن، پس گفتم: خدا بهتر از اين مردم به من بدهد، و خ 70 2 شخص بدى را بر آنها مسلّط گرداند) 4-  شكوه از دشمن‏ها ما ذا لقيت من أمّتك من الأود و اللّدد خ 70 1 (چقدر از امّت تو كارشكنى و دشمنى و لجاجت ديدم) 5-  اخلاق سياسى-  سياسى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 125     

1-  شكوه‏ها و رنج‏هاى امام از مردم كوفه أمّا بعد يا أهل العراق، فإنّما أنتم كالمرأة الحامل، حملت فلمّا أتمّت أملصت و مات قيّمها خ 71 1 (اى مردم عراق شما چونان زن حامله‏اى را مانيد كه روزهاى آخر حمل سقط كند و سرپرستش بميرد) 2-  اخلاق سياسى مردم كوفه أمّا بعد يا أهل العراق، فإنّما أنتم كالمرأة الحامل، حملت فلمّا أتمّت أملصت و مات قيّمها خ 71 1 (اى مردم عراق شما چونان زن حامله‏اى را مانيد كه روزهاى آخر حمل سقط كند و سرپرستش بميرد) 3-  تاريخ سياسى حركت امام بسوى كوفه و اللَّه ما أتيتكم اختيارا و لكن جئت إليكم سوقا خ 71 2 (سوگند بخدا من به اختيار خود بسوى شما كوفيان نيامدم لكن ضرورتها مرا به اينجا كشاند) 4-  علل شكست كوفيان أمّا بعد يا أهل العراق، فإنّما أنتم كالمرأة الحامل، حملت فلمّا أتمّت أملصت و مات قيّمها خ 71 1 (اى مردم عراق شما چونان زن حامله‏اى را مانيد كه روزهاى آخر حمل سقط كند و سرپرستش بميرد) 5-  شايعه پراكنى و تهمت عليه رهبرى و لقد بلغنى أنّكم تقولون: علىّ يكذب، قاتلكم اللَّه تعالى خ 71 2 (بمن خبر رسيد كه شما كوفيان مى‏گوئيد على دروغ مى‏گويد، خدا شما را بكشد)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 128     

1-  ويژگيهاى امام على عليه السّلام و اللَّه لأسلمنّ ما سلمت أمور المسلمين، و لم يكن فيها جور إلّا علىّ خاصّة خ 74 (سوگند بخدا تا آنجا كه امور مسلمين روبراه است و به غير من ستم نشود خاموش مى‏مانم) 2-  برترى و افضليت امام از ديگران لقد علمتم أنّى أحقّ النّاس بها من غيري خ 74 (همانا شما مى‏دانيد كه من به حكومت از همه سزاوارترم) 3-  لايق‏ترين كانديد حكومت لقد علمتم أنّى أحقّ النّاس بها من غيري خ 74 (همانا شما مى‏دانيد كه من به حكومت از همه سزاوارترم) 4-  اخلاق سياسى اجتماعى امام و اللَّه لأسلمنّ ما سلمت أمور المسلمين، و لم يكن فيها جور إلّا علىّ خاصّة خ 74 (سوگند بخدا تا آنجا كه امور مسلمين روبراه است و به غير من ستم نشود خاموش مى‏مانم) 5-  علل سكوت امام و اللَّه لأسلمنّ ما سلمت أمور المسلمين... التماسا لأجر ذلك و فضله، و زهدا فيما تنافستموه من زخرفه و زبرجه خ 74 (خاموش مى‏مانم تا پاداش آن را از خدا بگيرم، تا از زر و زيور و متاع دنيا كه براى آن تلاش مى‏كنيد پرهيز كرده باشم 6-  حد و مرز صبر و سكوت امام و لم يكن فيها جور إلّا علىّ خاصّة خ 74 (و به غير من ستم نشود خاموش مى‏مانم)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 129     

سياسى (اخلاق سياسى)-  عقيدتى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 142     

سياسى (شناخت عمرو عاص 1-  ضرورت دشمن شناسى عجبا لابن النّابغة يزعم لأهل الشّام أنّ فيّ دعابة... و يرضخ له على ترك الدّين رضيخة خ 84 1 تا 4 (شگفت از آن پسر زن بد نام، در ميان شاميان رواج مى‏دهد كه من شوخى زياد مى‏كنم... او در برابر از دست دادن دينش پولى از معاويه گرفته است.) 2-  روانشناسى عمرو عاص عجبا لابن النّابغة يزعم لأهل الشّام أنّ فيّ دعابة و يرضخ له على ترك الدّين رضيخة فاذا كان عند الحرب فأىّ زاجر و آمر هو خ 84 1 تا 3 (شگفت از آن پسر زن بد نام، در ميان شاميان رواج مى‏دهد كه من شوخى زياد مى‏كنم... او در برابر از دست دادن دينش پولى از معاويه گرفته است و آن گاه كه جنگ بر قرار شود سر و صداهاى فراوان دارد) 3-  انواع مكر و حليه دشمن عجبا لابن النّابغة يزعم لأهل الشّام أنّ فيّ دعابة و يرضخ له على ترك الدّين رضيخة فاذا كان عند الحرب فأىّ زاجر و آمر هو خ 84 1 تا 3 (شگفت از آن پسر زن بد نام، در ميان شاميان رواج مى‏دهد كه من شوخى زياد مى‏كنم... او در برابر از دست دادن دينش پولى از معاويه گرفته است و آن گاه كه جنگ بر قرار شود سر و صداهاى فراوان دارد) 4-  اخلاق سياسى امام عليه السّلام أما و اللَّه إنّى ليمنعنى من اللّعب ذكر الموت... و يرضخ له على ترك الدّين رضيخة خ 84 1 تا 3 (آگاه باشيد ياد مرگ مرا از كارهاى بيهوده باز مى‏دارد... امّا عمرو عاص در برابر از دست دادن دين خود پولى از معاويه گرفته است)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 151     

اخلاقى، اخلاق سياسى-  سياسى

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 168     

دوّم-  اخلاقى (اخلاق سياسى)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 180     

چهارم-  اخلاق (اخلاق اجتماعى)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 194     

دوّم-  اخلاقى (اخلاق اجتماعى)

فرهنگ‏موضوعات‏كلى             صفحه‏ى 209     

نظامى (آموزش تاكتيك‏هاى نظامى) 1-  تاكتيك‏هاى موثر نظامى در عمليات فقدموا الدّارع، و أخّروا الحاسر... و التووا في أطراف الرّماح خ 124 1 (آنها را كه زره به تن دارند در جلوى لشكر قرار دهيد... و در اطراف نيزه‏ها در پيچ و خم باشيد) 2-  نقش نيزه داران و پرچمداران در جنگ فقدموا الدّارع، و أخّروا الحاسر... و التووا في أطراف الرّماح و لا تجعلوها إلّا بأيدي شجعانكم خ 124 1 تا 3 (آنها را كه زره به تن دارند در جلوى لشكر قرار دهيد... و در اطراف نيزه‏ها در پيچ و خم باشيد پرچم را جز بدست شجاعان خود نسپاريد) 3-  ضرورت حملات پى در پى به دشمن إنّهم لن يزولوا عن مواقفهم دون طعن دراك... و بأعنان مساربهم و مسارحهم خ 124 9 تا 11 (شاميان از ميدانهاى جنگ پراكنده نمى‏شوند جز با ضربه‏هاى درهم كوبنده... و تا آنها را از هر طرف بكوبند) 4-  جا خالى ندادن از سنگر و عدم فرار در برابر حريف أجزأ امرؤ قرنه... فيجتمع عليه قرنه و قرن أخيه خ 124 5 (هر يكى از سربازان بايد حريف خود را از پاى در آورد... تا برادرش در برابر دو سرباز قرار نگيرد) 5-  آموزش اخلاق نظامى الف-  ضرورت هدفدارى در پيكار لئن فررتم من سيف العاجلة... و اللَّه لأنا أشوق إلى لقائهم منهم إلى ديارهم خ 124 5 تا 8 (اگر از شمشيرهاى ميدان جنگ فرار كرديد از مرگ كه نمى‏توانيد... بخدا سوگند من به مبارزه با شاميان از اشتياق آنان به خانه‏هايشان بيشتر مشتاق هستم) ب-  ضرورت شهادت طلبى در جنگ لئن فررتم من سيف العاجلة... و اللَّه لأنا أشوق إلى لقائهم منهم إلى ديارهم خ 124 5 تا 8 (اگر از شمشيرهاى ميدان جنگ فرار كرديد از مرگ كه نمى‏توانيد... بخدا سوگند من به مبارزه با شاميان از اشتياق آنان به خانه‏هايشان بيشتر مشتاق هستم) ج-  حرمت فرار از جنگ و ايم اللَّه لئن فررتم من سيف العاجلة... و إنّ الفارّ لغير مزيد فى عمره خ 124 5 تا 7 (سوگند به خدا اگر از شمشيرهاى ميدان جنگ فرار كرديد از مرگ كه نمى‏توانيد... همانا فرار كننده نمى‏تواند بر عمر خود بيافزايد) د-  توجه به اصل مرگ لئن فررتم من سيف العاجلة لا تسلموا من سيف الآخرة خ 124 5 و 6 (اگر از شمشيرهاى ميدان جنگ فرار كرديد از مرگ نمى‏توانيد) ه-  ضرورت دعا و نيايش در جنگ اللّهم فإن ردّوا الحقّ فافضض جماعتهم خ 124 8 (خدايا اگر حق را نپذيرفتند، پس جماعت آنها را پراكنده فرما)