نهج البلاغه

محضر حضرت آيت الله العظمى آقاى صافى

با سلام! خواهشمندست در آغاز سال تحصيلى جديد، دانشجويان و دانش آموزان را با رهنمودهاى خويش، راهنمايى فرماييد.

با تشكر

o بسم الله الرحمن الرحيم

قالَ رَسُولُ اللهِ، صَلّى الله عليه و آله و سلم، : «اَلا اِنَّ اللهَ يُحِبُّ بُغاةَ الْعِلْمِ».1

دانش آموزان و دانشجويان عزيز، فرزندان اسلام

سلام و رحمت و بركات خداوند بر شما، كه با شور و شوق فراوان از سال فرخنده و مبارك تحصيلى جديد استقبال نموده، و گشايش درهاى مدارس و دانشگاهها و مراكز تعليم و تربيت را فتح باب ترقى و تعالى و كمال مى دانيد.

در حديث آمده است: تَخَلَّقُوا بِاَخْلاقِ اللهِ;² يعنى به اخلاق خدا، خود را خلق و خوى دهيد و خود را به صفات خداوند آراسته سازيد.

در بين صفات خداوند متعال، صفت علم، اشرف صفات و اسم العالم، اعظم اسماى صفاتيه است. بيشتر اسما و صفات جماليه و جلاليه، به اين اسم و اسم القادر و صفت قدرت برمى گردد. بنابراين تزيّن به زينت و زيور علم و آراسته شدن به اين صفت، از اخلاق ديگر بالاتر و ارزنده تر است.

نشان يافتن و نشان داشتن از خدا، همان دارا بودن اخلاق كريمه الهى است كه مهمترين و سرآمد آنها علم و قدرت، دانايى و توانايى است. اين دو صفت با هم ملازمت و مصاحبت ضروريه و تنگاتنگ دارند و افتراق آنها از يكديگر ممكن نيست.

هر كجا دانايى باشد، توانايى هست و هر كجا توانايى باشد، دانايى هست. پس در ميان آنچه بشر جسته و مى جويد و مطالب و خواسته هايى كه دارد، خواسته و مطلوبى از علم بالاتر نيست كه هر چه طالب آن، به مطلوب مى رسد، باز طلبش بيشتر و به مطلوب واصلتر مى شود.

قالَ مَوْلانا اَميرَالمُؤْمِنينَ، عليه السلام: «كُلُّ وِعاء يَضيقُ بِما جُعِلَ فيهِ اِلاّ وِعاءُ الْعِلْمِ فَاِنَّهُ يَتَّسِعُ».3

دانش آموزان و دانشجويان عزيز:

فرصت را غنيمت بشماريد، درس بخوانيد تا آگاهى و معرفت پيدا كنيد. درس بخوانيد تا خودتان و جامعه و اسلام را عزيز و سربلند كنيد. درس بخوانيد تا خودتان و ديگران را از ظلمت جهالت نجات دهيد.

درس بخوانيد، براى اينكه مشكلاتى را كه در رشته هاى گوناگون علمى تاكنون لاينحل مانده، حل نماييد و با سرپنجه بينش و دانش گره هاى باز نشده از كار بشر را باز نماييد. درس بخوانيد تا دانشمند شويد; بفهميد شما از ديگران در استعداد و نيل به مدارج عاليه كمال و معارج ساميه ابتكار و اختراع كمتر نيستيد، بلكه قوى تر و رشيدتريد. در اسباب و وسايل ظاهرى، هيچ وسيله اى بر غلبه و پيروزى بر استكبار و استبداد قوى تر از علم نيست.

بدانيد كه دنيا و آينده آن براى ملتهاى عالم و دانا است، و اين شماييد كه بايد ملت اسلام را به مجد و عزت ديرين و بيشتر از آن برسانيد، همتها را بلند كنيد. نيل به همه مدارج علمى را قابل تحصيل بدانيد.

خداوند متعال به بشر و اين مخلوق هنوز هم ناشناخته، لياقت تسخير كاينات زمينى و آسمانى را عطا كرده، يا به بيان ديگر، آنها را مسخّر او گردانيده است.

به پيش برويد و اسرار كاينات و آيات علم و قدرت خدا را كشف كنيد.عزّت و قوّت و استقلال و هر چيز خوبى كه فطرت سالم و پاك بشر، طالب آن است، با علم فراهم مى شود و ذلّت و ضعف و زبونى، نتيجه جهل و ناآگاهى است.

خود را براى اسلام و براى اعلاى كلمة الله و براى حصول اهداف الهى، قرآنى و براى خدمت به محرومان و نجات مستضعفان آماده سازيد و هر رنج و تلاشى را كه در تحصيل علم متحمل مى شويد، با نيت خالص و پاك آن را فى سبيل الله و در راه خدا و راه آسايش خلق خدا محسوب داريد، تا از اجر و ثواب بسيار برخوردار شويد.

بدانيد كه همه در انتظار شما هستند. خداوند متعال از شما سعى و عمل و مجاهدت مى خواهد.

اسلام و پيامبر عظيم الشأن در انتظار تحصيلات دبستانى و دبيرستانى و دانشگاهى، و بعد هم تحقيقات علمى شما هستند.

ائمه طاهرين، عليهم السّلام، بخصوص حضرت بقية الله، امام عصر، ارواح العالمين له الفداء، از شما انتظار دارند.

نظر همه و تمام جامعه به اين مراكز علمى و كلاسهاى تعليماتى و درس دوخته شده كه شما چگونه عمل مى كنيد و چگونه تلاش مى كنيد و چگونه خود را براى خدمت به انسانها آماده مى نماييد؟

مراكزى كه در آن آموزش مى بينيد، آموزگار، دبير، استاد و مدير همه بايد براى اينكه تحصيلات و زحمات شما بيشترين بازده را داشته باشد، خالصانه مساعدت و كمك نمايند.

سعى نماييد چنان باشيد كه از فهم و بينش بيشتر و آگاهى زيادتر لذت ببريد; اوقات خود را به بطالت معاشرتهاى بيهوده و بعضى بازيها و مسابقات بيهوده، كه كمالى از آن نه براى روح و نه براى جسم حاصل نمى شود، و ارزش حقيقى انسانها را بالا نمى برد، تلف نكنيد.

در پى كسب كمالات حقيقى و سير الى الله باشيد.

آيه كريمه: «اَفَحَسِبْتُمْ اَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً»،⁴ «وَ ما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا اِلاّ لَهْوٌ وَ لَعِبٌ».⁵ و مضامين بلند تعاليم نورانى قرآن را فراموش نكنيد. از ملاهى و مناهى پرهيز كنيد و از سرگرم شدن به بازيهاى وقت بر باد ده خود را دور نگهداريد. بعضى از بازيها موجب افت تحصيلى جوانان و دانش آموزان مى شود گرچه با نام تقويت فكر و ذهن باشد.

اگر مى خواهيد در تحصيل كمالات حقيقى موفق شويد و اگر مدرسه و محيط خانواده علاقه به توفيق شما دارند، همه بايد در دور بودن از ملاهى و مناهى، با شما همراهى و همكارى نمايند.

و خلاصه تلاش كنيد عمر، وقت، حيات و فرصتهايى را كه داريد و همه خواه و ناخواه از دست خواهد رفت، به رايگان با بهاى كم از دست ندهيد. براى اين نعمت هاى بزرگ الهى، بها و ارزشى، غير از علم، معرفت، رضاى خدا، ثواب خدا و سيرالى الله نيست، كه حضرت اميرالمؤمنين، عليه السلام، مى فرمايد:

«اَلا حُرٌّ يَدَعُ هذِهِ الُّلماظَةَ لاَِهْلِها اِنَّهُ لَيْسَ لاَِنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ اِلاَّ الْجَنَّةَ فَلا تَبيعُوها اِلاّ بِها».⁶

خود را متعهد بدانيد و متعهد بسازيد كه از كارهاى زشت و ناشايست و حرام اجتناب كنيد و واجبات و فرايض را انجام دهيد و مخصوصاً به نماز، كه معراج مؤمن است، اهميت بدهيد. در جمعه و جماعات شركت نماييد و وقار دانش آموزى و دانشجويى را پاس داريد، و خداوند متعال را در همه حالات فراموش نكنيد و درس و تدريس و تعليم و تعلّم را براى رضاى او و اتصاف به صفت الهى علم قرار دهيد; از او استعانت و كمك بخواهيد.

و به مولى الورى، حضرت بقية الله، مولانا المهدى، ارواح العالمين له الفداء، متوسل باشيد و بدانيد كه وجود مقدس و بزرگوار آن حضرت، كه امروز در اين عالم، آيتى اعظم و اكبر از وجود او براى خدا نيست، از موفقيتى كه نصيب شما مى شود، بيشتر مسرور و خوشحال مى گردند.

همه شما فرزندان روحانى آن حضرت هستيد و آن حضرت بيش از هر پدرى توفيق فرزند را در علم، و عمل و كسب كمال، دوستدار
و خواهانند.

اينجانب براى همه شما و عظمت بيشتر اسلام دعا مى كنم و توفيق نظام اسلامى خصوصاً مسؤولان محترم آموزش و پرورش و دانشگاهها و مراكز علمى را براى تعليم و تربيت جامع و اسلامى مسألت مى نمايم.

والسلام عليكم و رحمة الله و بركاته

لطف الله صافى

1 . كلينى ، محمّد ; كافى ، ج 1 ، ص 30 ، ح 1 ; بهوش باشيد كه خداوند طالبان علم را دوست مى دارد.

2 . بحارالانوار ، ج 61 ، ص 129 .

3 . نهج البلاغه ، حكمت 205 ; هر ظرفى به آنچه كه در آن نهند تنگ گردد ، مگر ظرف دانش كه هر چه در آن نهند ، گنجايشِ بيشتر يابد.

4 . مؤمنون ، آيه 115 ; آيا چنين پنداشتيد كه ما شما را بيهوده آفريديم .

5 . عنكبوت ، آيه 64 ; اين دنيا ، چيزى نيست ، مگر لهو و لعب .

6 . نهج البلاغه ، حكمت 456 ; آيا آزاده اى نيست كه اين دنيا را كه در كم ارزشى ، همچون ته مانده طعامى است كه در دهان باقى مى ماند ، به اهلش واگذارد. براستى كه جز بهشت ، هيچ ارزشى براى جانهايتان نيست ; پس جانهايتان را به غير از بهشت ، نفروشيد.